خانه » مقالات حقوقی » حقوق اساسی » وظایف رئیس جمهور در قانون اساسی

وظایف رئیس جمهور در قانون اساسی

در این مختصر به بررسی وظایف رئیس جمهور در قانون اساسی می پردازیم.

وظایف رئیس جمهور در قانون اساسی

وظایف رئیس جمهور در قانون اساسی

بخش مهمى از مسؤولیت‏ها و وظایف دولت و رئیس دولت در نظام اسلامى در قانون اساسى آمده است . در این مقال نگاهى گذرا به این وظایف از دریچه قانون اساسى داریم تا از سویى حد و مرز انتظار امت اسلامى از کارگزاران دولتى و رئیس قوه مجریه روشن شود.

و از دیگر سو فهرستى از وظایف مهم رئیس جمهور برگزیده، در دیدرس یاران و همکاران و وزیران و مشاوران و معاونان ایشان و همه امت قرار گیرد . این فهرست فقط شامل وظایفى است که در یک مرور سریع از قانون اساسى کنونى مصوب ششم مرداد ماه ۱۳۶۸ هجرى شمسى استخراج شده است .

سى وظیفه قانونى

۱- پاسدارى از مذهب رسمى کشور «در برابر تشکیک و تحریف و تحقیر و تعطیل قوانین دینى .»

۲- پاسدارى از نظام جمهورى اسلامى با همان تفسیر که در اصل دوم قانون اساسى آمده است .

۳- پاسدارى از قانون اساسى به عنوان میثاق مورد توافق همه شهروندان کشور .

۴- به کارگیرى همه استعداد و صلاحیت‏ها در راه ایفاى مسؤولیت‏هاى قانونى .

۵- وقف خود براى خدمت‏به مردم، اعتلاى کشور، ترویج دین و اخلاق .

۶- پشتیبانى از حق و گسترش عدالت .

۷- پرهیز از خودکامگى .

۸- حمایت از آزادى و حرمت اشخاص و حقوق قانونى آنان .

۹- حراست از مرزها، استقلال سیاسى، اقتصاى و فرهنگى و نظامى کشور و تمامیت ارضى .

۱۰- استعانت از خدا در انجام وظایف .

۱۱- پیروى از پیامبر بزرگوار اسلام و ائمه اطهار علیهم السلام در نگهدارى از امانت «قدرت‏» و سپردن آن به منتخب ملت پس از خویش .

۱۲- پاسخگو بودن در برابر «ملت‏» و «رهبر» و «مجلس شوراى اسلامى‏» .

۱۳- جلوگیرى از تصویب و اجراى هر گونه قانون و مقررات مدنى، جزایى، مالى، اقتصادى، ادارى، فرهنگى، نظامى، سیاسى و سایر موارد که براساس موازین اسلامى نباشد و تلاش جهت لغو و عدم اجراى آن . تشخیص موافقت و مخالفت‏با شوراى محترم نگهبان است .

۱۴- به کار گرفتن همه امکانات براى ایجاد محیطى مساعد براى رشد فضائل اخلاقى براساس ایمان، تقوا و مبارزه با کلیه مظاهر فساد و تباهى .

۱۵- جلوگیرى از رباخوارى، غصب، رشوه، اختلاس، سرقت، قمار، سوء استفاده از موقوفات، سوء استفاده از مقاطعه کارى‏ها، و معاملات دولتى، فروش زمین‏هاى موات و مباحات اصلى، دائر کردن اماکن فساد و سایر موارد غیرمشروع و بازگرداندن ثروت‏هاى ناشى از امور فوق به صاحبان حق و یا بیت‏المال در صورت ناشناخته بودن صاحبان آن .

۱۶- دعوت به خیر و امر به معروف و نهى از منکر به عنوان یک وظیفه متقابل ملت و دولت .

۱۷- پاسدارى از قداست‏خانواده و استوارى روابط خانوادگى بر پایه حقوق و اخلاق اسلامى .

۱۸- تلاش پیگیر براى اتحاد و ائتلاف ملل اسلامى و وحدت سیاسى، اقتصادى و فرهنگى جهان اسلام .

۱۹- پاسدارى از حقوق زنان و حمایت از آنان طبق اصل ۲۱ قانون اساسى .

۲۰- فراهم کردن امکان اشتغال و کار و تامین شرائط مساوى براى احراز مشاغل .

۲۱- تامین اجتماعى همگان در برابر بیکارى، پیرى، از کار افتادگى، بى‏سرپرستى، در راه ماندگى، حوادث و سوانح و خدمات بهداشتى، درمانى و مراقبت‏هاى پزشکى از طریق بیمه و غیره .

۲۲- تامین آموزش و پرورش رایگان براى همه تا پایان دوره متوسطه و تامین وسائل تحصیلات عالى تا سرحد خودکفایى کشور به صورت رایگان .

۲۳- تامین مسکن هر فرد و خانواده به ویژه روستانشینان و کارگران .

۲۴- گردآورى و بهره‏بردارى و نظارت بر انفال و توزیع عادلانه ثروت‏هاى عمومى .

۲۵- رفتار عادلانه و رعایت اخلاق انسانى در رفتار با اقلیت‏هاى دینى که بر ضد اسلام و جمهورى اسلامى توطئه و اقدام نکرده‏اند .

۲۶- پاسدارى از زبان و خط و پرچم رسمى کشور و تاریخ هجرى شمسى و قمرى در کلیه اسناد و مکاتبات و رسانه‏هاى گروهى و تدریس ادبیات زبان قرآن و معارف اسلامى در دوره‏هاى ابتدایى تا پایان دوره متوسطه و رعایت تعطیلى روز جمعه در سراسر کشور .

۲۷- خوددارى و جلوگیرى از استخدام کارشناسان خارجى مگر در موارد ضرورت و با تصویب مجلس شوراى اسلامى .

۲۸- رعایت قانون در کلیه دریافت‏ها و پرداخت‏هاى دولتى .

۲۹- خوددارى و جلوگیرى از دادن هر گونه امتیاز تشکیل شرکت‏ها و مؤسسات به خارجیان در امور تجارى، صنعتى، کشاورزى، معادن و خدمات طبق اصل هشتاد و یکم .

۳۰- خوددارى از گرفتن هر گونه وام خارجى و داخلى و کمک بلاعوض از داخل و خارج بدون تصویب مجلس شوراى اسلامى .

سى‏نکته فوق بخش مهمى از وظایف رئیس دولت و همه دولت مردان نظام اسلامى است که از دیدگاه حقوقى و با توجه به قسم شرعى بر عهده رئیس محترم جمهور اسلامى است .

از دیدگاه اخلاقى و مصلحت دید اجتماعى هم قدرتمندان وظایفى دارند که این بخش را از زبان سعدى مى‏آوریم:

نصیحت ‏سعدى به رئیس جمهور

یکى از رساله‏هاى جالبى که از شیخ مصلح الدین سعدى شیرازى به یادگار مانده، کتاب کوچکى شامل یک مقدمه کوتاه نیم صفحه‏اى و یکصد وپنجاه و یک تذکر اخلاقى، عبادى، سیاسى، تربیتى و اجتماعى به قدرتمندان است . این کتاب با عنوان «نصیحه الملوک‏» ضمن «کلیات سعدى‏» آمده و هفده صفحه را در برگرفته است .

رساله «نصیحه الملوک‏» پاسخى است که سعدى به درخواست‏یکى از دوستان عزیز خود نوشته و براساس خواسته وى به فهم «نزدیک‏» و از تکلف «دور» است . گرچه سعدى به زبان آن روزگار از قدرتمندان به نام پادشاه و سلطان نام مى‏برد ولى اندرزها و رهنمودهاى وى براى همه قدرتمندان در قلمرو نفوذ و اقتدار آنان مفید و معتبر است .

سعدى در آغاز مى‏ گوید:

ملوک جهان را نصیحت رب العالمین بسنده است که در کتاب مجید مى‏فرماید: «و اذا حکمتم بین الناس ان تحکموا بالعدل‏»

و دیگر فرمود: «ان الله یامر بالعدل و الاحسان .»

مجملى فرمود تعالى و تقدس، که مفصل آن در دفترها شاید گفتن .

۱- تفویض کارهاى بزرگ به مردم ناآزموده نکند که پشیمانى آرد .

۲- پادشاهانى که مشفق درویش‏اند، نگهبان ملک و ملت‏خویشند .

۳- از سیرت پادشاهان یکى آن است که به شب بر در حق گدایى کنند و به روز بر سر خلق پادشاهى .

۴- صاحب دولت و فرمان را واجب باشد در ملک و بقاى خداوند تعالى همه وقتى تامل کردن و از دور زمان براندیشیدن و در انتقال ملک از خلق به خلق نظر کردن .

۵- علماء و ائمه دین را عزت دارد و حرمت، و زیردست همگنان نشاند و به استصواب راى ایشان حکم راند تا سلطنت مطیع شریعت‏باشد نه شریعت مطیع سلطنت .

۶- پادشه صاحب نظر باید تا در استحقاق همگنان بتامل نظر فرماید . پس هر یکى را به قدر خویش دلدارى کند، نه گوش بر متوقعان، که خزانه تهى ماند و چشم طمع پر نشود .

۷- آثار خیر پادشاهان قدیم را محو نگرداند تا آثار خیر او همچنان باقى ماند .

۸- وزارت پادشاهان را کسى شاید که شفقت‏بر دین پادشاه از آن بیشتر دارد که بر مال او و حیف رعیت‏بر پادشاه آسانتر گیرد که حیف سلطان بر رعیت .

۹- پادشاهان پدر یتیمانند، باید که بهتر از آن غمخوارگى کند مر یتیم را که پدرش; تا فرق باشد میان پدر درویش و پدر پادشاه .

۱۰- فاسق و فاجر را تقویت و دلدارى کمتر کند که یار بدان شریک معصیت است و مستوجب عقوبت .

۱۱- بر دوست و دشمن طریق احسان پیش گیرد که دوستان را مهر و محبت‏بیفزاید و دشمنان را کین و عداوت کم شود .

۱۲- کاروان زده و کشتى شکسته و مردم زیان دیده را تفقد حال به کمابیش بکند که اعظم مهمات است .

۱۳- مردم سختى دیده، محنت کشیده را خدمت فرماید که بجان در راستى بکوشند از بیم بینوایى

۱۴- لشکریان را نکو دارد و به انواع ملاطفت دل بدست آرد . که اگر دشمنان در دشمنى متفق باشند دوستان در دوستى مختلف نباشند .

۱۵- عامل مردم آزار را «عمل‏» ندهد که دعاى بد بدو تنها نکنند و الباقى مفهوم .

۱۶- از جمله حسن و تدبیر پادشاه یکى آن است که با خصم قوى در نپیچد و بر ضعیف جور نکند که پنجه با غالب افکندن نه مصلحت است و دست ضعیفان بر پیچیدن نه مروت .

۱۷- ظلم صریح از گناه خاصان تن زدن است و عامیان را گردن زدن .

۱۸- هر آنکه نفسش سر طاعت‏بر فرمان شریعت ننهد فرماندهى را نشاید و دولت‏برو نپاید .

۱۹- دین را نگاه داشتن نتوان الا به علم و ملک را الا به حلم .

۲۰- هر کس بد اندر قفاى دیگرى گفت از صحبت او بپرهیز که در پیش تو همچنین طیبت کند و از قفا غیبت .

۲۱- قوت راى خداوندگار مملکت آن است که دخل فردا امروز بکارد و کار امروز به فردا نگذارد .

۲۲- هر نعمتى را شکرى واجب است . شکر توانگرى، صدقات و شکر پادشاهى، رعیت‏نوازى و شکر قربت پادشاهان، خیر گفتن مردمان و شکر دل خوشى، غمخوارى مسکینان و شکر توانایى، دستگیرى ناتوانان .

۲۳- سوز دل مسکینان آسان نگیرد که چراغى شهرى را بسوزد .

۲۴- عامل مگر از خداى تعالى بترسد که امانت نگاه دارد و الا به وجهى خیانت کند که پادشاه نداند

۲۵- مردى نه این است که حمله آورد . بلکه مردى آن است که در وقت‏خشم خود را بر جاى دارد و پاى از انصاف بین ننهد .

۲۶- پادشاهان جایى نشینند که اگر دادخواهى فغان بردارد با خبر باشند که حاجبان و سرهنگان نه هر وقتى مهمات رعیت‏به سمع پادشاه رسانند .

۲۷- تو بر جاى آنانى که رفتند و کسانى که خواهند آمدن . پس وجودى میان دو عدم التفات را نشاید .

۲۸- هر که کسى را نرنجاند از کسى نترسد . کژدم که همى ترسد، همى گریزد از فعل خبیث‏خویش . گربه در خانه ایمن است از بى‏آزارى و گرگ در صحرا سرگردان از بد فعالى، گدایان در شهر آسوده از سلیمى و دزدان در کوه و صحرا نهان از حرامزادگى .

۲۹- دشمن به دشمن برانگیز تا هر طرف غالب شوند، فتح از آن تو باشد .

۳۰- پیشواى هر ملتى عزیز دارد و به حرمت نشاند .

۳۱- در پادشاهى چنان کند که اگر وقتى پادشاه نباشد جفا و خجالت نبیند همچون زنبور که هر که مر او را ناتوان و افتاده بیند پاى در سر مالد .

۳۲- چندانکه از زهر و مکر و غدر و فدایى و شبیخون بر خود است از درون خستگان و دل‏شکستگان و دعاى مظلومان و ناله محرومان برخود باشد . سلطان غزنین گفتى من از نیزه مردان چنان نمى‏ترسم که از دوک زنان یعنى سوز سینه ایشان .

۳۳- از دیوان زیرزمین چندان بر حذر نباید بود که دیوان روى زمین یعنى آدمیان بد .

۳۴- عیب خود از دوستان مپرس که بپوشانند، تفحص کن که دشمنان چه مى‏گویند .

۳۵- جایى که لطف باید کردن به درشتى سخن مگوى که کمند از براى مهاجم سرکش باشد و جایى که قهر باید بلطافت مگوى که شکر بجاى «سمقونیا» فایده ندهد .

۳۶- دوستدار حقیقى آن است که عیب تو را در روى تو بگوید تا دشوارت آید و از آن بگردى و از قفاى تو بپوشد تا بدنام نگردى .

۳۷- ضعف راى خداوند مملکت آن است که دشمن کوچک را محل ننهد یا دوست را چندان پایه دهد که اگر دشمنى کند، بتواند.

۳۸- اعتماد کلى بر نوآمدگان مکنید .

۳۹- آن کن که خیر تو در قفاى تو گویند، که در نظر از بیم گویند یا طمع .

۴۰- وقتى که حادثه‏اى موجب تشویش خاطر بود، طریق آن است که شبانگاه که خلق آرام گیرند، استعانت‏به درگاه خداى تعالى برد و دعا و زارى کند و نصرت و ظفر طلبد . پس آنگاه به خدمت زهاد و عباد قیام نماید و همت‏خواهد و خاطر به همت ایشان مصروف دارد . پس به زیارت بقاع شریف رود و از روان ایشان مدد جوید.

پس در حق ضعیفان و مسکینان و محتاجان شفقت فرماید و تنى چند از زندانیان رهایى دهد پس آنکه نذر و خیرات کند . آنگه لشکریان را نوازشى کند و به وعده خیر امیدوار گرداند . آنگه به تدبیر و مشاورت دوستان خردمند یکدل در دفع مضرت آن حادثه سعى کند.

منبع: www.lawgostar.com

درباره محمد افراسیابی

محمد افراسیابی هستم، کارشناسی حقوق خوندم و به دلیل علاقه‌ای که به حقوق داشتم، سایت حقوق پلاس رو راه‌اندازی کردم تا هم خودم و هم شما رو بیشتر با مباحث حقوقی آشنا کنم.

مشاهده بیشتر

بررسی حقوق اقلیت های دینی

بررسی حقوق اقلیت های دینی

در این مختصر به بررسی حقوق اقلیت های دینی می پردازیم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

معادله امنیتی *