خانه » مقالات حقوقی » حقوق جزا » اتلاف کیفری یعنی چه؟

اتلاف کیفری یعنی چه؟

در این مطلب به بررسی اتلاف کیفری می پردازیم.

اتلاف کیفری یعنی چه؟

اتلاف کیفری یعنی چه؟

اتلاف در لغت مصدر باب افعال از ریشه تلف به معنای تلف کردن، نابود کردن و از بین بردن است.[۱]

در اصطلاح به معنای تجاوز عمدی به مال غیر به صورت تخریب، سوزاندن یا تباه کردن می باشد.[۲]

بدون تردید در عصر حاضر احترام به مالکیت خصوصی و عمومی، به عنوان یکی از ارزش­ های پذیرفته شده در جامعه قلمداد می­ شود که حمایت از آن طبق قانون اساسی و مبانی فقهی و قوانین جزایی لازم است.

بر این مبنا در نظام حقوقی، چنانچه شخصی مال متعلق به غیر را به طور کلی یا جزیی از بین برده و یا موجب ضرر و زیان آن گردد، اعم از این­که تلف ناشی از عمل عمدی و آگاهانه باشد و یا به علت سهل انگاری و مسامحه و یا غیر آن، باید آن­را جبران نماید.[۳]

ادله اعتبار این ضمان علاوه بر  آیات قرآن کریم نظیر ” فمن اعتدى علیکم فاعتدوا علیه بمثل ما اعتدى علیکم” هر کسى به شما تعدى کرد، شما هم همان گونه به او تعدى کنید؛ که تلف کردن اموال و منافع و حقوق دیگران بدون اجازه آنان، یکی از مصادیق تعدی است. [۴] سوره بقره، ۱۹۴ و احادیث فراوان و  بناى عقلا ست، زیرا عقلا شخصى را که موجب تلف شدن مال دیگری شود را ضامن مى دانند.[۵]

جایگاه اصلی قاعده اتلاف

جایگاه اصلی بحث اتلاف حقوق مدنی است که بر اساس قاعده اتلاف حکم به جبران خسارت می شود. در اتلاف مدنی، شخص نه قصد فعل داشته و نه عمد در انجام؛ لذا اگر شخصی در خواب نیز به اموال دیگران خسارت وارد کند ضامن اتلاف خواهد بود.[۶]

در برخی موارد شخصی که مرتکب تلف می­شود، دارای قصد مجرمانه بوده و با علم به موضوع و تعلق مال به دیگری، از روی عمد، مال دیگری را تلف می­ کند.

در این­گونه موارد که سوء نیت مرتکب احراز می­گردد، به جهت آن­که اموال و به تبع آن زندگی دیگران به مخاطره افتاده و همچنین به منظور تضمین حرمت اموال دیگران و نظم و مصلحت عمومی، این نوع تلف از نوع کیفری به حساب آمده و شخص تلف کننده مجازات می­ شود تا بار دیگر خیال تعدی و تجاوز به مال دیگران را در سر نپرواند.[۷]

مواد قانونی اتلاف کیفری

از آن­جا که جایگاه اصلی اتلاف حقوق مدنی است، لذا قانون­گذار در بیشتر موارد به­ جای استفاده از واژه اتلاف، واژه ­های تخریب و احراق (سوزانیدن) را استفاده نموده است، هرچند که اگر عنوان اتلاف و معیوب کردن را بر­ می­ گزید از جهاتی بهتر به نظر می­آمد چرا که همه جرایم مذکور در این رابطه را فرا می­گرفت. قانون­گذار فرانسه نیز همین عنوان کلی را اتخاذ نموده است. [۸]

مصادیق این جرم که توسط قانون­گذار جرم انگاری گردیده است، در یک فصل و یا حتی یک قانون جمع آوری نشده است؛ به همین رو، تعدادی از مواد قانونی و یا قانون­هایی که این جرم در آن­ها پیش بینی شده است را ذکر می ­نماییم.

۱- اتلاف عمدی در قانون مجازات اسلامی

الف) اتلاف و تخریب و سوزاندن اموال و اسناد متعلق به اشخاص؛ مواد  ۶۷۵، ۶۷۷، ۶۸۰، ۶۸۱ و ۶۸۳ تا ۶۸۶

ب) تخریب اموال تاریخی، فرهنگی و مذهبی ۵۵۸، ۵۶۰ و ۵۶۴

ج) اتلاف و سوزاندن و تخریب اموال و اسناد دولتی ۵۴۳ تا ۵۴۶ و ۶۸۲

د) تخریب وسایل، تأسیسات و اموال مورد استفاده عمومی ۶۸۷ و ۶۸۸

۲- اتلاف عمدی در سایر قوانین

الف) قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح (فصل نهم)

ب) قانون مجازات اخلال­گران در تأسیسات آب، برق، گاز و مخابرات کشور

ج) قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی

د) قانون راجع به مجازات اخلال­گران در صنایع نفت

ه) قانون کیفر بزه های راه آهن

و) قانون الحاق موادی به قانون نحوه حفظ آثار و یادگارهای حضرت امام خمینی

ز) قانون اراضی و مستحدثات ساحلی

منابع:

[۱] معلوف، لویس؛ المنجد فی اللغه، بیروت، دار المشرق، ۱۳۷۶، چ ۳۳، ماده تلف

[۲] لنگرودی، محمد جعفر جعفری؛ مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران، انتشارات گنج دانش، ۱۳۸۱،چاپ دوم، ۱۰۰

[۳] نجفی، شیخ محمد حسن؛ جواهر الکلام، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۹۸۱ م، ج ۳۷ ، ۴۶

[۴] سوره بقره، ۱۹۴

[۵] ولیدی، محمد صالح؛ حقوق جزای اختصاصی در تفصیل قواعد تخریب اموال و اتلاف عمدی اسناد، تهران، نشر داد، ۱۳۷۶، چاپ اول، ۱۷

[۶] معاونت آموزش قوه قضائیه؛ گزیده ای از پایان نامه های علمی در زمینه حقوق جزای اختصاصی، تهران، انتشارات جاودانه، ۱۳۸۷، چاپ اول، ج ۱، ۲۵۲

[۷] ایمانی، عباس؛ فرهنگ اصطلاحات حقوق کیفری، تهران، نشر آریان، ۱۳۸۲، چ اول، واژه خسارت کیفری

[۸] زراعت، عباس؛ شرح قانون مجازات اسلامی، تهران، انتشارات ققنوس، ۱۳۸۲، چ اول، ج ۳،۱۱۸.

همچنین بخوانید: بررسی علل رافع مسئولیت جزایی

منبع: www.lawgostar.com

درباره محمد افراسیابی

محمد افراسیابی هستم، کارشناسی حقوق خوندم و به دلیل علاقه‌ای که به حقوق داشتم، سایت حقوق پلاس رو راه‌اندازی کردم تا هم خودم و هم شما رو بیشتر با مباحث حقوقی آشنا کنم.

مشاهده بیشتر

بررسی مجازت و جرم اهانت به مقامات مذهبی کشور

بررسی مجازت و جرم اهانت به مقامات مذهبی کشور

در این نوشتار به بررسی مجازت و جرم اهانت به مقامات مذهبی کشور خواهیم پرداخت.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

معادله امنیتی *